Historia Azbestu
Etymologia słowa azbest wywodzi się ze starożytnej Grecji, bowiem „asbestos” oznacza nieugaszony, nie dający się spalić. Owa niezniszczalność pozwoliła na wykorzystanie azbestu w ponad pięciu tysiącach wyrobów. Natomiast nazwę popularnego azbestu chryzotylowego, również zawdzięczamy Grekom, bowiem „chrysos” oznacza złoto, a „Tilos” włókno. Połączenie tych wyrazów daje w efekcie Złote Włókno i pod tym określeniem w antycznym świecie minerał ten zazwyczaj funkcjonował.
Nie jest azbest wynalazkiem XX wieku, gdyż znany był człowiekowi już 3000 lat przed Chrystusem, o czym świadczą wykopaliska archeologiczne w Skandynawii. Używany był bowiem wtedy jako dodatek do gliny z której wyrabiano naczynia, jak również jako uszczelnienie szczelin i szpar w ówczesnych budynkach. W Starożytnym Rzymie można było spotkać w restauracjach azbestowe ognioodporne obrusy, które po spożyciu posiłku wrzucano do ognia, resztki jedzenia i zabrudzenia wypalały się, a obrus stawał się znów czysty, biały i gotowy do użytku.
Pliniusz Starszy w swoim dziele Naturalis historia opisuje właściwości azbestu jako magiczne, chroniące przeciw urokom i złym zaklęciom. Z włókna azbestu pleciono knoty do świętych lamp, które później wykorzystywano podczas ceremonii religijnych ku czci bogini Vesty. Z uwagi na swój magiczny charakter zdarzało się również, że starożytni Egipcjanie balsamowali mumie przy użyciu tkanin zawierających włókna azbestowe.
Jak się okazuje, również przebiegli kupcy postanowili wykorzystać fakt, iż niektóre rodzaje tego minerału przypominają w swej formie spróchniałe drewno. Zapewniali oni, że ów próchno pochodzi z krzyża, na którym był ukrzyżowany Chrystus. Podczas pokazów w których próbowano spalić magiczne niezniszczalne próchno z pewnością wielu w to uwierzyło. Ci sami kupcy sprzedawali również z równie dużym sukcesem szczeble z drabiny Jakubowej, którą rzekomo Jakub widział we śnie.
Sam podróżnik Marco Polo opowiada o swojej wizycie na Syberii, gdzie demonstrowano mu szaty, które po wrzuceniu do ognia nie ulegały zniszczeniu. Jego przewodnik oświadczył mu, że tkanina wykonana została z minerału wydobytego w lokalnych górach.
Pierwsze wzmianki o szkodliwości azbestu, a dokładniej powiązania powikłań zdrowotnych z tym minerałem, pojawiają się w pismach z wczesnych czasów rzymskich. Interesującą wzmianką są zapisy pochodzące z pierwszego wieku naszej ery, gdzie Pliniusz Starszy wraz z greckim geografem Strabo zauważają, że osoby pracujące przy wydobyciu azbestu mają ponadprzeciętne problemy zdrowotne. Sam Pliniusz Starszy zaleca, by nie kupować młodych niewolników, którzy pracowali uprzednio w kopalni azbestu, gdyż umierają zbyt młodo. Zaleca również, aby przy pracy niewolnicy używali masek przeciwpyłowych wykonanych z przezroczystych pęcherzy zwierzęcych.
Wpływ azbestu na zdrowie
W roku 1906 zarejestrowano pierwszy udokumentowany przez lekarza brytyjskiego M. Murray’a przypadek śmierci spowodowanej przez bezpośredni długotrwały kontakt z azbestem. Autopsja wykazała, że pracownik zakładów azbestowych zmarł z powodu zwłóknienia płuc. Zaraz później firmy ubezpieczeniowe przestały chętnie ubezpieczać pracowników branży azbestowej, zwiększając sukcesywnie stawki ubezpieczeniowe.
W roku 1928 stwierdzono, że narażenie na emisję włókien azbestowych może prowadzić do zachorowania na azbestozę. Stwierdzono również, że okres utajenia powikłań spowodowanych azbestem może wynosić 15 lat. W 1935 badacze odkryli również, że spora liczba osób cierpiących na azbestozę zachorowała na raka płuc w późniejszym okresie.
W pewnym badaniu stwierdzono, że na azbestozę chorowało 10% pracowników zatrudnionych w przemyśle azbestowym przez 10-19 lat, 73% pracowników zatrudnionych 20-29 lat, oraz 92% pracowników zatrudnionych przez ponad 40 lat.
Produkcja wyrobów azbestowych wzrastała do połowy lat 70’, po czym udział azbestu w przemyśle zaczął spadać. Natomiast już w roku 1970 agencje ochrony środowiska oraz ochrony zdrowia zaczęły wprowadzać pierwsze przepisy regulujące postępowanie wobec azbestu. Świadomość szkodliwego wpływu azbestu na organizm człowieka była z pewnością znana przedsiębiorstwom produkcyjnym w większości już od lat 40’. Azbest słusznie uznano za substancję rakotwórczą, konsekwencją czego jest zakwalifikowanie wyrobów zawierających azbest do odpadów niebezpiecznych.
Miejmy się na baczności.
W jakim terminie powinno się zgłosić posiadanie azbestu na swojej nieruchomości
Azbest powinno zgłosić się w Urzędzie Gminy do 31 stycznia 2025. Jak donoszą media osoby, które takiego zgłoszenia zaniechają, mogą zostać ukarane grzywną w wysokości nawet do 20 tys. Obecnie ze znalezieniem firmy która zdemontuje azbest i dopełni wszelkich formalności nie powinno być problemu, jednak w 2032 roku może nastąpić tzw. „bottleneck” gdyż popyt na tego typu usługi może przewyższyć możliwości techniczne firm specjalistycznych. Warto zainteresować się tematem już teraz.
Projekt nowej ustawy podtrzymuje obowiązek usunięcia lub zabezpieczenia wyrobów zawierających azbest przez użytkującego najpóźniej do końca 2032.
Zdjęcie eternitu to wierzchołek góry lodowej
Musimy być bardzo czujni, bo w większości przypadków dach nie będzie zgodny z przepisami dotyczącymi dopuszczalnych obciążeń śniegiem. Przyjmowana wartość obciążenia śniegiem na podstawie normy PN-80/B-02010, wg której projektowane były prawie wszystkie budynki w Polsce do połowy 2006 r., okres powrotu był przyjmowany jako 5 lat. Po 28 stycznia 2006 r., w którym pod ciężarem śniegu zawalił się dach hali Międzynarodowych Targów Katowickich, zmieniono okres powrotu obciążenia śniegiem na 50 lat. Ponadto dla obciążeń śniegiem i wiatrem obecnie stosuje się większy niż dawniej współczynnik bezpieczeństwa, który wynosi 1.5. Przed ułożeniem nowego pokrycia dachowego należy sprawdzić stan istniejących krokwi, bo być może wymagają wymiany lub wzmocnienia. W skrajnych wypadkach być może będzie konieczne wymienienie nawet całej konstrukcji dachu, a to znaczne koszty. Posiadacze azbestu mają nie lada problem. Przed ułożeniem nowego pokrycia zalecane jest, aby sprawdzić stan konstrukcji i ocenić wartość obciążenia, które może przenieść konstrukcja.
Dlaczego azbest jest szkodliwy
W dużym skrócie azbest jest minerałem który występuje naturalnie w przyrodzie. Posiada strukturę włóknistą. Można go rozdzielać na coraz to mniejsze włókna o długości >5 μm = 0.005 milimetrów, które są niezwykle cienkie (do 0,01 μm = 0.00001 milimetra). Dla porównania, włos człowieka ma średnicę 0,07 mm = 70 μm. Włókna azbestu przenikają do organizmu człowieka drogą oddechową. Znajdują się w płucach, wywołując stan zapalny prowadzący do zwłóknienia płuc, nowotworów i innych poważnych chorób. Jest to wysoce rakotwórcza substancja.
Azbest to nie tylko eternit. To również materiały izolacyjne, rury, posadzki, pokrycia dachowe, kleje, tkaniny ogniotrwałe, a nawet części samochodowe.
Domniemanie dlaczego azbest stał się tak popularny
W XIX wieku budownictwo wiejskie było drewniane. Drewno miało jednak tendencję do gnicia w warunkach podwyższonej wilgotności. Azbest, w przeciwieństwie do drewna, jest odporny na ogień, działanie wilgoci i grzybów. Materiał ten był tani i wytrzymały. Te właściwości sprawiły, że był chętnie stosowany do pokryć dachowych, rur i izolacji.
Nowe materiały już wkrótce
Strona w budowie